کدام استان ها بیماریهای واگیردار بدی دارند؟ - آکابانو

,بیماریهای واگیردار,بیماری واگیردار در ایران,کدام بیماریها واگیردار هستند؟,[categoriy]

آکابانو: کدام استان ها بیماری های واگیرداربدی دارند؟

آکابانو: همانطور که میدانید بیماری های واگیرداربه بیماریهایی میگویند که میتوانند از شخصی به شخص دیگر منتقل شوند.برخی از این بیماری ها عبارتند از:آنفلوآنزا،زکام،طاعون،مخملک،تب زرد،ایدز و #8230; .در میان بیماری های واگیردارایدز و طاعون 2 نوع از بدترین آن ها هستند.البته نمیتوان گفت دیگر بیماری بدتری نیست،اما این دو نوع شایع ترین هستند.

به گزارش آکابانو: در بحث بیماری های واگیر استان خراسان جنوبی از وضعیت به مراتب بدتری از سیستان و بلوچستان برخوردار است. البته این بدان معنا نیست که در سیستان و بلوچستان بیماری غیرواگیر نداریم اما بار بیماری های واگیر در این استان چندین برابر متوسط کشوری است. بنابراین سیستان و بلوچستان و خراسان جنوبی درگیر مشکل باردوگانه اند هم بار بیماری های واگیرشان خیلی زیاد است و هم بار بیماری های غیر واگیر در حال افزایش است.

به نقل از روزنامه ایران، سلول های خاص و بافت هایی که ممکن است سال ها بلکه دهه های دیگر به آن نیاز پیدا کنیم در یخچال های بزرگی که دمای شان منفی 80 درجه است، نگهداری می شوند. سلول های منجمد شده ای که در انتظارند تا رازگشایی شوند. مرکزی در خیابان نجات الهی تهران به نام «پژوهشگاه تحقیقات متابولیسم غدد و بیماری های غیرواگیر»از این سلول ها محافظت می کند. مرکزی که شاید تابلوی آن را خیلی ها دیده باشند ولی کمتر کسی است که بداند چه فعالیت هایی در آنجا صورت می گیرد.محققان مرکز متابولیسم روی عوامل غیرواگیردار بیماری ها که در کشور شایع هستند مثل فشار و چربی خون، بیماری های قلبی و عروقی، تحلیل رفتار رانندگان در تصادفات جاده ای و#8230; تحقیق می کنند.البته برخی از تحقیقات این مرکز آنقدر استراتژیک هستند که سال های سال زمان نیاز دارند تا به نتیجه برسند.جالب است بدانیم با توجه به اینکه شیوع بیماری ها از بیماری های واگیر به غیرواگیر تغییر مسیر داده است در این مرکز تحقیقات چه کارهایی برای پایش بیماری هایی همچون قند، فشار خون، بیماری های قلبی و عروقی و سکته های قلبی و مغزی و حوادث ترافیکی انجام می گیرد؟ برای آشنایی بیشتر با این مرکز با دکتر فرشاد فرزاد فر، عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران و رئیس مرکز تحقیقات بیماری های غیرواگیر علوم غدد و متابولیسم گفت و گویی ترتیب داده ایم که از نظرتان می گذرد.آمارهای وزارت بهداشت و نقشه بیماری ها نشان می دهد که هرچند اقدامات خوبی برای کنترل بیماری های واگیر در کشور انجام شده و رتبه جهانی ایران از بابت کاهش این بیماری ها هم قابل قدردانی است اما آمار بیماری های واگیر به سمت بیماری های غیرواگیر تغییر کرده و امروز جمعیت بزرگی از هموطنان ما درگیر بیماری های غیرواگیر هستند. مرکز تحقیقات بیماری های غیر واگیر برای پایش بیماری های قند و فشار خون، قلبی و عروقی و سکته های قلبی و مغزی چه برنامه هایی را در سطح کشوری به اجرا درآورده است؟

در 4 سال گذشته تمرکز این مرکز مطالعاتی در سه حیطه مختلف علوم پایه، کلینیک (درمان) و جمعیت بود. یعنی ما به جای اینکه وضعیت سلامت افراد را بررسی کنیم جمعیت ها را مورد بررسی قرار می دهیم که البته این نوع مطالعه سابقه طولانی در دنیا دارد. سال 1985 «جف ریروز» به طور اعجاب آوری اعلام کرد نمک روی فشار خون مردم ژاپن که بیشترین مقدار مصرف نمک را دارند، تأثیری نمی گذارد اما بعد از آنکه جمعیت ژاپن را در سال های مختلف با جمعیت سوئد مقایسه کرد، نتیجه گرفت تفاوت زیادی بین بیماری های قلبی و عروقی و فشار خون بین جمعیت ژاپن و سوئد وجود دارد.یعنی در این مطالعات به جای مطالعه روی افراد، جمعیت ها را با هم مقایسه می کنیم. کاری که این مرکز تحقیقاتی انجام می دهد متوجه سلامت جمعیت است.
تحقیق و پژوهش ما به دو سؤال اساسی پاسخ می دهد. یکی اینکه به سیاستگذار در کشور بگوید چه کاری را می تواند برای تأمین سلامت مردم انجام دهد یا چه چیزهایی سلامت مردم را تهدید می کند و آنها را در معرض خطر قرار می دهد یا سیستمی که سیاستگذار طراحی کرده چه کاستی هایی دارد. رویکرد دیگری هم که پژوهش دارد با استفاده از اطلاعات و داده ها، مداخله جدیدی را برای تضمین سلامت در دنیا مطرح می کند. ما هر دو این رویکرد را برای خودمان هدف قرار داده ایم به این معنا که شواهد کافی را برای سیاستگذاران بالادستی و سلامت برای ایجاد مداخلات جدید فراهم می کنیم. در واقع اثر بخشی مطالعات را می سنجیم. برای مثال اگر وزیر بهداشت بخواهد بخشی از منابع وزارتخانه اش را برای ساخت آی سی یو یا سی سی یو برای سکته های مغزی و قلبی تخصیص دهد یا اینکه منابع را خرج واکسیناسیون بیماری های جدید و تربیت بهورز کند ما چارچوب ها و دیتاهای اصلی این نوع پارادایم ها را برای تخصیص منابع در اختیارش قرار می دهیم.
این دیتاها چه کمکی برای بررسی وضعیت بیماری ها ارائه می کند؟
بار بیماری ها از جمله موضوعات مهمی است که تحقیقات گسترده ای در دنیا در این باره انجام می شود.برخی بیماری ها منجربه ایجاد مرگ می شوند. محققان با درجه بندی و اهمیت این بیماری ها به یک تناسبی از مرگ در سال می رسند، اما واقعیت این است که مرگ شاخص خوبی نیست چون بسیاری از بیماری ها آزاردهنده هستند ولی کشنده نیستند مثلاً کسی که افسردگی می گیرد عملاً قادر به این نیست بتواند کارهای روزانه اش را انجام دهد برای همین بسیاری از دانشمندان علم اپیدمیولوژی شاخصی به نام «دالی» درست کرده اند. یعنی سال های از دست رفته عمر منطبق با ناتوانی را درآورده اند.
در شاخص دالی، سال های از دست رفته ناتوانی را با سال های از دست رفته عمر به دلیل مرگ جمع می بندند و به آن دالی می گویند. تصور کنید سالانه در ایران با 80 میلیون نفر جمعیت 19.7 میلیون سال را به خاطر مرگ از دست می دهیم یعنی یک چهارم جمعیت ما اصلاً زندگی نمی کنند. این 80 میلیون نفر باید 80 میلیون سال در یک سال زندگی کنند اما 19.7 میلیون سال از دست می دهیم که به علت مرگ است. مهم ترین عامل مرگ به ترتیب «ایسکمی کارتیز» یا بیماری های سکته قلبی، سوانح و حوادث و سکته مغزی است که بیشترین بار بیماری ها را تحمیل می کنند. ما در این مرکز بر محاسبه بار 290 بیماری، 67 ریز فاکتور از سال 1990 تا 2015 تمرکز کرده ایم. نخستین قسمت نتایج تحقیقات به عنوان اطلس بار بیماری ها با تمرکز بر شاخص های مرگ در 31 جلد کتاب استانی و یک جلد ملی آماده شده است. اطلس بیماری ها که با حمایت های وزیر بهداشت تهیه شده شامل 200تا 300هزار نقشه از وضعیت بیماری های مختلف در سطح استان های مختلف است. در این 31 جلد کتاب توضیح داده شده که از نظر علمی چگونه داده ها به دست آمده اند. بقیه صفحه ها نقشه بیماری ها را نشان می دهد. حدود 4 میلیون نقشه تولید کرده ایم که وضعیت بیماری ها را در سطح استان ها نشان می دهد.
آیا آماری از وضعیت بیماری ها به تفکیک استان ها دارید؟ مثلاً در استان های شمالی چه بیماری هایی با چه درصدی داریم و البته درباره ریسک فاکتورها هم توضیح بفرمایید اینکه چه عواملی باعث بروز بیماری ها در نقاط مختلف کشور می شوند؟
برای بررسی بار بیماری ها نخستین قدم مان تهیه اطلس یا نقشه بار بیماری ها است که میزان مرگ های ناشی از 4 بیماری را نشان می دهد. مرحله دوم و سوم بررسی سرطان ها و میزان بستری در بیمارستان ها و توزیع بیماران است. در مرحله بعدی کل بار بیماری ها مانند شاخص دالی را ارائه می دهیم و در انتها ریسک فاکتورها را بررسی می کنیم. توزیع بیماری ها در سراسر کشور یکسان است یعنی بالاترین میزان مرگ و میر مردم ایران در تک تک استان های کشور به علت سکته قلبی است ولی وقتی به بررسی علت های دوم، سوم و چهارم می رسیم کمی تفاوت پیدا می کند. وقتی علت های پنجم و ششم از نظر اولویت شیوع و بروز بیماری و مرگ و میر را بررسی می کنیم بازهم تفاوت در استان های مختلف شدیدتر می شود. از یک سو یک الگوی بیماری داریم که از جنوب شرقی کشور شروع و به شمال غربی ختم می شود و از سوی دیگر اصطلاحی به نام «باردوگانه» داریم. همانطور که شما هم در ابتدا اشاره کردید بار بیماری های واگیر کم و بیماری های غیر واگیر زیاد می شود واقعیت این است که در بیشتر استان ها هنوز بار بیماری های واگیر خیلی زیاد است. مثل استان سیستان و بلوچستان که سل و عفونت های تنفسی حاد و اسهال کودکان که یکی از مهم ترین عوامل مرگ و میر کودکان است.

نکته قابل توجه دیگر آنکه پیش تر می گفتیم بدترین استان از نظر شاخص سلامت استان سیستان و بلوچستان است اما الان می گوییم در بحث بیماری های واگیر استان خراسان جنوبی از وضعیت به مراتب بدتری از سیستان و بلوچستان برخوردار است. البته این بدان معنا نیست که در سیستان و بلوچستان بیماری غیرواگیر نداریم اما بار بیماری های واگیر در این استان چندین برابر متوسط کشوری است. بنابراین سیستان و بلوچستان و خراسان جنوبی درگیر مشکل باردوگانه اند هم بار بیماری های واگیرشان خیلی زیاد است و هم بار بیماری های غیر واگیر در حال افزایش است.از طرفی جمعیت جوان این استان ها مسن تر می شود و وضعیت بیماری آنها هم مهم است. مطالعات کشوری درباره ریسک فاکتورها نشان می دهد، هر اندازه از جنوب شرقی به شمال غربی کشور می رویم مردم چاق تر می شوند و قند خون شان بالاتر می رود.
شما به چهره سلامت در کشور اشاره کردید این چهره را توصیف می کنید؟
چهره سلامت در کشور هر سه چهره خوب، بد و زشت را دارد. یکی از اهداف سازمان ملل در حوزه سلامت، کاهش مرگ و میر کودکان زیر 5 سال به زیر 25 در هر هزار تولد زنده در سال 2030 است. از 4 دهه گذشته میزان مرگ و میر کودکان زیر 5 سال در ایران بیش از 12 تا 15 برابر میزان مرگ و میر کودکان پایین آمده است. همین الان این عدد 19 در هر هزار تولد زنده است یعنی کشور ما به این اهداف رسیده است و فقط در 6 استان خراسان شمالی، جنوبی، سیستان و بلوچستان، آذربایجان غربی، کردستان و فارس هنوز به این هدف نرسیده اند که به بحث توزیع ناعادلانه امکانات مربوط می شود. برای مثال استان فارس، 22 شهرستان دارد که همه امکانات در مرکز استان جمع شده اند. شاخص های سلامت در سردشت و نقده و#8230; هم بشدت پایین است. خبر خوب دیگر این است که در این سال ها کاهش مرگ و میر مادران باردار بشدت اتفاق افتاده و خبر خوب تر آنکه این اتفاق در همه استان ها رخ داده یعنی یک همگرایی در شاخص ها را در همه استان ها شاهد هستیم یعنی اگر قبلاً شاخص مرگ و میر در سیستان و بلوچستان نسبت به تهران 50 برابر بود اکنون این عدد با خراسان جنوبی حدود 6 برابر تفاوت دارد. فاصله ها خیلی کمتر شده هر چند خوب و قابل قبول نیست ولی بالاخره کم شده امیدواریم با همه شاخص های توسعه و خدمات سلامت این وضعیت بهتر شود.
چهره بد سلامت در کشور را چگونه توصیف می کنید؟
قسمت بد داستان این است که متأسفانه بیماری های غیرواگیر رشد پیدا می کنند. در این ارتباط به دو خبری که هنوز منتشر نکرده ایم اشاره می کنم. ابتدا به این نکته دقت کنید که بین تعداد مرگ و میر و میزان مرگ و میر تفاوت آشکاری وجود دارد. مثلاً میزان سرطان در کشور در حال کاهش است اما تعداد سرطان در حال افزایش است. اگر جمعیت کشور را که مسن تر شده اند، تقسیم بر تعداد سرطان ها کنیم می بینیم میزان (سرعت) مرگ ناشی از سرطان به خاطر روش های درمانی نسبت به 10 سال پیش کمتر شده ولی تعداد سرطان بیشتر شده است.
بنابراین جمعیتی که مبتلا به سرطان می شود در حال افزایش است و شانس اینکه تعداد سرطان ها زیاد شود، بیشتر است. خبر دیگر آنکه متأسفانه مشکلات مربوط به بیماری های انسدادی مزمن ریوی یا copd در برخی از گروه های تنفسی 30 برابر افزایش پیدا کرده است. ما اول فکر کردیم شاید به دلیل سیگار باشد اما وقتی نگاه می کنیم، می بینیم تفاوتی بین زن و مرد نیست یعنی عمده این مشکلات به آلودگی هوا برمی گردد. در 15 تا 20 سال گذشته آلودگی هوا تأثیرات منفی روی سلامت ریه گذاشته است. این یکی از مباحثی است که نظام بهداشت باید به آن بیشتر توجه کند. قسمت زشت چهره سلامت به نابرابری ها برمی گردد. مثل نابرابری ها در میزان مرگ. ما انتظار داریم، خدمات در کشور به طور یکسان ارائه شود. شانس برخورداری مردم تهران از خدمات سلامت نباید بیشتر از مردم سیستان و بلوچستان باشد. بخشی از این نابرابری ها به توزیع نیروی انسانی ارائه دهنده خدمت برمی گردد. برای مثال تعداد و تراکم متخصص قلب در سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی، لرستان و کهگیلویه و بویر احمد نسبت به تهران، مشهد، تبریز و شیراز و اصفهان بشدت پایین است و این برمی گردد به اینکه چگونه سیاست ها را تنظیم کنیم. طرح تحول سلامت به دلیل تخصیص منابع مالی بیشتر به مناطق محروم به توزیع منابع کمک کرد. بنابراین چهره بخش سلامت کشور از نظر بیماری و مرگ نشان می دهد یک موفقیت های خوبی داشتیم که به دلیل توسعه خدمات و ارائه دهندگان خدمات سلامت و خدمات مراقبت های اولیه و تخصصی بیمارستان ها است. اطلس بیماری ها نشان می دهد برخی بیماری ها افزایش پیدا می کنند و نیاز به برنامه ریزی داریم. این بخش ناخوشایند داستان است که برخی بیماری ها چه میزان و چه تعدادشان افزایش پیدا می کند. همچنین مسائل اکولوژیکال(جغرافیایی) و نابرابری در توزیع منابع و توسعه سلامت را شاهد هستیم بنابراین باید سیاست های مان را چه در سطح وزارت بهداشت و چه در حوزه های مربوط به توزیع منابع کشور مثل سازمان برنامه وبودجه بازنگری کنیم تا دیگر شاهد تفاوت های آمار مرگ و میر بین کودکان خراسان جنوبی و تهرانی نباشیم.
شما فکر می کنید افزایش تعداد و میزان مرگ و میر ها ناشی از بیماری های واگیر و غیر واگیر به سیستم بهداشت بیشتر مربوط می شود یا درمان؟ الان وضعیت بیماری ها در مناطق محروم به چه شکل است؟
از نظر سیاستگذار دو تا بحث مهم در این ارتباط وجود دارد. وقتی به بخش بهداشت درست نپردازیم در انتها افرادی وارد بخش درمان می شوند که به خدمات گران تر و تخصصی تر و کمیاب تری نیاز دارند این باعث می شود سیاستگذار در توزیع منابع دچار مشکل شود.عمده تفاوت ها در چارچوب ارائه خدمت است. هنوز هم که هنوز است، استان های محروم خانه های بهداشت کمتری نسبت به جمعیت شان دارند این یعنی منابع درست توزیع نشده است. نکته دوم این است بهورزها می توانند برخی از بیماری ها مثل عفونت های حاد تنفسی را یک تا 5 سال کنترل کنند اما نوزادان به خدمات تخصصی نیاز دارند و بهورز قادر نیست این بیماران را مدیریت کند و باید سریع ارجاع داده شوند. اینجا نیاز به خدمات درمانی است. بهداشت و درمان دو مکمل هم هستند. بنابراین من موافقم که باید سرمایه گذاری مان در بهداشت بیشتر باشد اما نباید درمان را کوچک تر کنیم. چنانچه به شکل خودکار به بهداشت توجه کنیم، در بخش درمان به نیازهای تخصصی تری توجه می شود. من نسخه پزشک قلب را دیدم که برای سرماخوردگی نسخه نوشته است این اتفاق نباید در کشور بیفتد ولی وقتی اجازه می دهیم به نیازهای جمعیت در بهداشت پاسخ داده نشود یا اجازه می دهیم مردم هر وقت دل شان می خواهد به فوق تخصص مراجعه کنند، نتیجه این می شود که فوق تخصص قلب بیماران سرماخوردگی را ویزیت می کند.
با این حساب وجود پزشک خانواده به پیشگیری از شیوع بیماری های غیرواگیر کمک می کند؟
به نظر من یکی از استراتژی های واقعاً مؤثر برای کاهش مشکلات نظام سلامت بحث پزشک خانواده است اما پزشک خانواده در قالب شعار و رویکردهای فعلی غلط است واقعیت این است در کشورمان شهرهای مختلف با شرایط متفاوت داریم. ما شهر کوچک داریم با 50 هزار نفر جمعیت بنابراین استقرار پزشک خانواده در آن با تهران فرق می کند به این راحتی نمی توان در شهر تهران پزشک خانواده گذاشت و مدیریت کرد پزشک خانواده باید به شکل تدریجی از شهرهای کوچک شروع شود. من خودم مجری برنامه پزشک خانواده در وزارت بهداشت بودم(دبیر اجرایی پزشک خانواده روستایی در وزارت بهداشت اسبق) نظر ما این بود که پزشک خانواده روستایی را مستقر کنیم سپس شهرهای زیر 20هزار نفر و شهرهای 20 تا 50 هزار نفر و بعد شهرهای زیر 200 هزار نفر را پوشش دهیم. ارزشیابی از مراکز درمانی از وضعیت عملکرد پزشک خانواده نشان می دهد که در برخی نقاط ضعیف عمل کرده ایم. در حال حاضر در دو استان مازندران و فارس این برنامه اجرا می شود اما اگر بررسی کنید حداقل در استان مازندران رضایتی که باید وجود داشته باشد نه در مردم و نه در مجریان طرح وجود ندارد. البته در استان فارس مسئولان استانی روی این طرح منسجم تر کار می کنند. پزشک خانواده شهری طرح بسیار پیچیده ای است و با بخشنامه دادن حل نمی شود نیاز به مطالعات دقیق تری دارد.

لايک انتشار در تلگرام